Spin: de naamsaanneming.

Op 18 augustus 1811 vaardigde Napoleon een Keizerlijk Decreet uit waarin hij het aannemen van een vaste familienaam verplicht stelde. Iedereen moest binnen een jaar aan die verplichting voldoen. De familienamen werden vastgelegd in de gemeentelijke registers van naamsaanneming.
Alleen van Hendrik Alberts en Lammert Alberts zijn de akten van naamsaanneming bekend; hun broer Jan Alberts was al in 1809 overleden. Van de andere twee kinderen uit het gezin kennen we alleen de doopdata en ontbreekt verder elk spoor.
Op 28 januari 1812 is de akte van naamsaanneming van Hendrik Alberts Spin opgemaakt:
Voor ons Maire der Gemeente Noordwolde, Canton Oldeberkoop Arrondissement Heerenveen, Departement Vriesland, gecompareerd zijn Hendrik Alberts Spin wonende te Blesdijke, heeft dezelve verklaard dat hij verblijft bij [*] den naam van Spin voor familienaam, dat hij heeft het volgende getal Zonen en Dochters – te weeten Beerend, oud zeven jaar en Aaltje oud dertien jaar. En verklaarde den comparant wijders dat deszelfs vader Albert Hendriks woonende te Onnen nog in leven is.

Hendrik ondertekent de akte met een kruisje. Daarbij is aangetekend: “dit is Hendrik Alberts Spin eigen gezette Merke”.
[*] De standaardformulering in de akte luidt “.. heeft dezelve verklaard dat hij aanneemt den naam van …”. Het woord “aanneemt” is in deze akte doorgestreept en vervangen door “verblijft bij”.
Met deze aangepaste formulering wordt onderstreept dat de naam Spin al voor 1812 werd gebruikt.

Iets verderop in het zelfde register treffen we de naamsaanneming van Lammert Alberts Spin, wonende te Blesdijke aan. Ook hier is de formulering ” …verblijft bij den naam van Spin …” gebruikt en net als zijn broer blijkt ook Lammert de schrijfkunst niet machtig.
Jan Alberts is al in 1809 voor de naamsaanneming overleden. Zijn kinderen zijn in 1811 nog klein. De jongste is nog maar 5 jaar, de anderen zijn 8, 11, 14, 16 en de oudste is 18 jaar. De jongsten zijn vermoedelijk nog bij moeder thuis, de oudsten werken waarschijnlijk buitenshuis. Noch van zijn kinderen, noch van zijn vrouw Rinkje Berends – die in 1811 in Tuk woont – is een naamsaanneming bekend. Toch gaan alle kinderen verder met de familienaam Spin door het leven. Arend Harms Orsel had als stiefvader wellicht de naamsaanneming van de kinderen moeten regelen, maar ook daar is geen spoor van te vinden.

In de registers van aangenomen familienamen van Steenwijkerwold, Steenwijk, Oldemarkt en Havelte komt geen familienaam Spin voor. Toch zou men de naamsaanneming van “Albert Hendriks woonende te Onnen” in Steenwijkerwold verwachten. Het is niet duidelijk waarom dat niet is gebeurd, maar een aantal verklaringen zijn denkbaar.
Het is bekend, dat zelfs in 1825 nog niet iedereen voldaan had aan de verplichting een vaste familienaam aan te nemen. Degenen die dat toen nog niet gedaan hadden kregen nog zes maanden de tijd om aan hun verplichtingen te voldoen. Albert Hendriks kan natuurlijk een van die mensen zijn geweest, die niet zo’n haast maakten met het aannemen van een familienaam. Hij was al flink op leeftijd en bovendien overleed hij al in februari 1812 toen de inschrijving van namen misschien nog in volle gang was.

Verder was het zo dat in sommige gemeenten alleen werkelijk nieuwe namen werden ingeschreven. Reeds bestaande familienamen werden dan stilzwijgend gehandhaafd. Of dit ook in de gemeente Steenwijkerwold het geval is geweest, is niet bekend, maar feit is dat de familienaam Spin al ruim voor 1811 werd gebruikt.
Voor zover bekend komen we de familienaam Spin voor het eerst tegen in 1792 bij het huwelijk van Jan Alberts en Rinkje Berends. Zowel Jan Alberts als zijn broer Hendrik Alberts worden dan beiden vermeld met de achternaam Spin.

Overige families Spin.
In Nederland komen vanaf de 17de eeuw diverse vermeldingen van de geslachtsnaam Spin voor.
In Noord-Holland komt de familienaam Spin voor vanaf 1652. Het gaat om een of twee redelijk welgestelde families, die vermoedelijk gezamenlijke voorouders hebben. Eén familie was eigenaar van de grote drukkerij en uitgeverij C.A. Spin (later uitgeverij Van Mantgem) in Amsterdam. De andere Amsterdamse familie heeft de bekende schilder van scheepsportretten Jacob Spin voortgebracht, wiens werk in het Scheepvaartmuseum te Amsterdam te bezichtigen is.
Ook op Terschelling komen veel Spinnen voor en in Groningen is een schippersgeslacht met de naam Spin.
Een relatie tussen bovenstaande families met de Spinnen uit de omgeving van Steenwijk is echter vrijwel uitgesloten.