De naamkwestie: Spin of Damhuis?

Bij de kinderen en de kleinkinderen van Albert Hendriks en Roelofje Jansen speelt een ingewikkelde kwestie van naamsverandering. Eigenlijk begint de verwarring al in de periode 1762 – 1768: Albert Hendriks wordt dan vermeld met de naam Dammeijer. Waar de naam vandaan komt wordt niet duidelijk, misschien wijst de naam in de richting van een herkomst uit Duitsland. Duidelijk is wel dat de naam na juni 1768 niet meer wordt gebruikt.
Vervolgens zien we dat sommige nakomelingen van Albert en Roelofje door het leven gaan met de familienaam Spin, terwijl anderen de achternaam Damhuis dragen. En – om het geheel nog ingewikkelder te maken – worden bepaalde personen soms aangeduid als Spin en bij andere gelegenheden weer als Damhuis.
Om de situatie enigszins overzichtelijk in beeld te krijgen, volgen we de kinderen uit het gezin van Albert en Roelofje:
1. Maria Elisabeth Alberts, gedoopt 16-5-1763.
Van Maria Elisabeth ontbreken verdere gegevens.
2. Jan Alberts, gedoopt 1-12-1765.
Bij Jan Alberts en zijn nakomelingen speelt de hele kwestie niet. Alle nakomelingen gaan door het leven met de familienaam Spin en niets duidt op enige discussie of verwarring op dit punt.
3. Hendrik Alberts, gedoopt 3-6-1768.
Hendrik wordt al in 1792 met de achternaam Spin aangeduid. Hij treedt dan op als getuige bij het huwelijk van zijn broer Jan. Bij de naamsaanneming in 1812 verklaart Hendrik officieel dat hij de naam Spin blijft voeren. Ook in december 1821 (bij de geboorte-aangifte van zijn kleindochter Trijntje) wordt hij nog steeds vermeld met de familienaam Spin. Bij zijn overlijden in 1830 wordt hij echter aangeduid als Hendrik Alberts Damhuis.
Ook bij de kinderen van Hednrik speelt deze verwarrende situatie:
* Berend Hendriks (geb. 15-06-1804) heeft bij zijn huwelijk in 1832 onder ede verklaard dat zijn achternaam
Damhuis is en niet Spin. De naam Spin zou verkeerd zijn geregistreerd in de doopakte. [zie afbeelding 1]
* Aaltje Hendriks en kleindochter Trijntje worden telkens (o.a. bij het huwelijk van Trijntje in 1850) vermeld
met de achternaam Spin. Maar bij de geboorte van haar zoon Hendrik in 1838 en bij haar overlijden in 1860 wordt Aaltje echter Damhuis genoemd.
* Trijntje uit zijn derde huwelijk gaat – zover we weten – met de naam Damhuis door het leven.
4. Lammert Alberts, gedoopt 5-12-1771.
Ook bij de nakomelingen van Lammert speelt deze ingewikkelde naamkwestie en wederom is er niet echt een systeem in te ontdekken.
Uit zijn huwelijk met Hendrica Arnoldus Berghuis worden drie kinderen geboren:
* Anna Lammerts, geb. 07-06-1814 te Blesdijke: vader is Lammert Alberts Spin. Bij haar huwelijk in 1847 wordt Anna weliswaar nog Spin genoemd maar bij de geboorte van haar kinderen heet ze consequent Damhuis.
* Arend Arnoldus, 17-02-1817 te Weststellingwerf: vader is Lammert Alberts Damhuis. Arend draagt van meet af aan de familienaam Damhuis.
* Albert Lammerts, 12-05-1820 te Blesdijke: vader is Albert Lammerts Huisman (!?). Albert gaat met de achternaam Spin door het leven.
In 1812 verklaart Lammert – net als broer Hendrik – dat hij “verblijft bij den naam van Spin voor familienaam”. In zijn overlijdensakte (1826) wordt Lammert echter vermeld als Damhuis. Naderhand is – na een uitspraak van de rechtbank te Heerenveen d.d. 9 juli 1849 (!) – bij de overlijdensakte bijgeschreven:
‘De naam moet zijn Spin en niet Damhuis’.
5. Arend Alberts, gedoopt 7-7-1777.
Van Arend ontbreekt verder elk spoor, zodat daar geen verdere aanwijzingen te vinden zijn.


afb. 1: Fragment uit de doopakte van Berend Hendriks Damhuis

Er is in de hele naamkwestie nauwelijks enige logica te ontdekken, ook niet qua tijdvolgorde.
Waar de naam Damhuis vandaan komt blijft onduidelijk. Feit is dat de oude Albert Hendriks zich nooit met die naam heeft getooid. Zelfs zoon Hendrik gebruikt de naam Damhuis nooit zelf. Pas als hij is overleden wordt hem de naam Damhuis toegevoegd. Zoon Lammert daarentegen wordt één maal met de naam Damhuis aangeduid, namelijk in 1817, vijf jaar nadat hij de naam Spin heeft laten vastleggen.
Een van de mogelijke verklaringen voor deze ingewikkelde naamkwestie is dat de familienaam Spin afkomstig is van Roelofje Jans en dat Albert Hendriks – indirect – de naam Damhuis heeft ingebracht. Daarmee zou ook een link gelegd kunnen worden met de naam Dammeijer. [1]
Er kunnen verschillende argumenten voor en tegen deze stelling worden ingebracht:
a. In de overlijdensakte van Hendrik Alberts Damhuis (19-10-1830) wordt zijn moeder Roelofje Jans aangeduid als Roelofje Spin. Maar Roelofje is dan al 43 jaar dood: wie weet dan nog de juiste naam?
b. Op 14-01-1819 overlijdt te Steenwijk een zekere Berend Spin. Zijn moeder is Geertje Jans, ongetwijfeld een zus van Roelofje en dat zou erop kunnen wijzen dat de naam Spin inderdaad via de moeder is ingebracht
c. Men zou verwachten dat ook bij Jan Alberts deze kwestie zou spelen, maar daar lijkt in het geheel geen sprake van.
d. Bij het overlijden van Lammert Alberts in 1826 wordt zijn moeder Roelofje Hendriks Bijker genoemd!
De (geheel afwijkende) naam Roelofje Hendriks Bijker onderstreept eens te meer dat we heel voorzichtig moeten zijn met het trekken van al te snelle conclusies. Het blijft echter opmerkelijk dat een zoon van Geertje Jansen bij zijn overlijden de naam Berend Spin draagt.

[1] Zie hiervoor de paragraaf De naam Dammeijer.