De naam Spin: achtergronden.

De verplichting om in 1812 een familienaam aan te nemen heeft in veel gevallen geleid tot het laten vastleggen van namen die reeds voor die tijd in gebruik waren. Zo werd ook de naam Spin al gebruikt in de doop-, trouw- en begraafboeken vanaf 1792, dus zo’n twintig jaar voordat er van enige verplichting sprake was.
Waarom onze voorouders voor een bepaalde familienaam kozen is lang niet altijd duidelijk. De naam Spin wordt in de meeste publicaties uitgelegd als een aan het dierenrijk ontleende geslachtsnaam. Dit lijkt een voor de hand liggende verklaring. De naam is wellicht ooit als bijnaam gebruikt en is daarna een geaccepteerde familienaam geworden. Misschien lagen bepaalde uiterlijke kenmerken of gedragingen wel ten grondslag aan deze bijnaam.
Maar het is ook denkbaar dat de naam is afgeleid van de spinnerij en weverij. Dat was destijds nog niet de grote fabrieksmatige industrie zoals die zich later met name in Twente ontwikkelde, maar vooral een kleinschalige of huisindustrie op het platteland.
De werkelijke betekenis van de naam en de beweegredenen van betrokkenen om juist deze naam vast te leggen zullen we nooit te weten komen.

Eén verklaring van de familienaam snijdt historisch gezien weliswaar geen hout, maar het is een alleraardigst verhaal. Het werd me ooit toegestuurd door mevrouw Spin–Zeegers uit Darp. Zij schreef mij:
“Mijn schoonmoeder (Maria Orsel, geb. 08-10-1876 te Havelte) had een mooi verhaal over het ontstaan van de naam Spin. Het moet in de tijd van Napoleon zijn geweest dat de Kozakken onze dreven binnentrokken om Holland te verlossen van de Fransen. Op een dag bevond één van de Kozakken zich in een netelige positie. De Fransen zaten hem op de hielen, maar hij wist zich ergens te verstoppen. Hij kneep ‘m zo, dat hij een schietgebedje naar boven zond. En zie daar, op dat moment zag hij een spinnetje afdalen en deze spon een prachtig web voor de opening van zijn schuilplaats. De Fransen liepen de schuilplaats voorbij, denkend dat daar achter dat spinnenweb toch niemand kon zitten. Onze Kozak was het spinnetje zo innig dankbaar, dat hij altijd zijn naam wou blijven dragen.”

Een prachtig verhaal als variant op een bekend thema. Zo is er de legende over het ontstaan van de Davidster, gebaseerd op 1 Samuel 24:4. Daarin wordt verteld dat David op zeker moment op de vlucht is voor de troepen van koning Saul en zich verschuilt in een spelonk. De legende wil dat God een grote spin naar de spelonk zond die een groot web voor de ingang spon, waardoor koning Saul om de tuin werd geleid. In het web zou de vorm van een Davidster hebben gezeten.
Maar ook Mohammed zou op zijn vlucht vanuit Mekka op de hielen zijn gezeten door zijn achtervolgers. Hij vond toen een veilige plek in een grot, waar een spin vervolgens een groot web voor de ingang maakte.
Interessante verhalen, maar voor zowel David als Mohammed was het blijkbaar geen reden om zich te tooien met de naam Spin…